Okulografia (ang. eye tracking)

Zespół metod i technik badawczych przeznaczonych do pomiaru, rejestracji i analizy danych o położeniu i ruchach gałek ocznych. Jest to technologia, która daje użytkownikowi możliwość kontaktu wzrokowego z komputerem, jak również z otoczeniem. Okulografia daje możliwość śledzenia miejsc na ekranie komputera, na które patrzy użytkownik.

Ruchy gałek ocznych jako narzędzie komunikacji z pacjentem

W sytuacji, kiedy pacjent pozostaje unieruchomiony i nie jest w stanie skomunikować się z otoczeniem za pomocą mowy czy gestów, jedyną dla niego formą nawiązania kontaktu są ruchy gałek ocznych. Można zatem śmiało powiedzieć, że w takich przypadkach okulografia (eye tracking) otwiera pacjentów na świat, dając chorym możliwość interakcji z otoczeniem. Z jednej strony jest to dla nich bardzo ważna możliwość sygnalizowania potrzeb, a z drugiej: szansa na poddanie się terapii. Wykonywanie bowiem ćwiczeń przy użyciu wzroku jest doskonałą rehabilitacją ważnych powiązań w mózgu, co w perspektywie czasu pozytywnie wpływa na koncentrację, pamięć i emocje osób chorych.

Co zatem daje eye tracking?

  • Śledzenie aktywności wzrokowej pacjenta
    Pojawia się możliwość sprawdzenia, co konkretnie przyciąga uwagę chorego na wyświetlanym ekranie. Analizowane są wszystkie jego reakcje na prezentowane bodźce wzrokowe lub wzrokowo-słuchowe.
  • Interakcja wzrokowa z urządzeniem
    Pacjent ma możliwość sterowania komputerem poprzez wybieranie za pomocą wzroku konkretnych, interesujących go elementów na ekranie. Są to komunikaty tekstowe, obrazkowe (piktogramy) lub dostępne na wirtualnej klawiaturze litery.

Diagnoza i terapia zaburzeń narządu wzroku

Badanie ograniczonego zakresu widzenia

Jedną z podstawowych możliwości eye trackingu jest zbadanie czy pacjent obejmuje wzrokiem całą powierzchnię ekranu, czy też porusza się tylko w ograniczonym obszarze (np. tylko w lewej części ekranu). Ocenie podlega zdolność poruszania oczami oraz fiksacja wzroku. W różnych miejscach ekranu wyświetlany jest bodziec wzrokowy, na którym pacjent powinien skupić swój wzrok. Podczas realizacji tego zadania możliwe jest zbadanie, czy pacjent jest w stanie skierować swój wzrok na bodziec wyświetlany w różnych miejscach ekranu i następnie skoncentrować na nim wzrok. W wyniku tego uproszczonego badania można określić ograniczenia zakresu widzenia.

W przypadku zdiagnozowania zespołu nieuwagi stronnej (zaniedbywania stronnego) – możliwe jest prowadzenie odpowiednich ćwiczeń, wymuszających skupienie wzroku na bodźcu znajdującym się poza zakresem widzenia. Systematyczne ćwiczenia mogą prowadzić do poszerzenia zakresu widzenia. „Nawet, jeżeli ruchy sakkadowe, czyli przeniesienie spojrzenia z jednego punktu względnie stabilnej sceny wizualnej na inną są zaburzone, można je poprawić w wyniku treningu” (O`Shea, 2012).

Zdjęcie 1. Badanie zakresu widzenia – koncentracja na bodźcu wzrokowym (tu: żarówka)
Zdjęcie02
Zdjęcie 2. Wynik badania zakresu widzenia ograniczonego z prawej strony (ograniczenie 40%)
Zdjęcie03
Zdjęcie 3. Wynik badania zakresu widzenia po upływie 3 tygodni (postęp rehabilitacji – ograniczenie 20%)

Badanie kontroli uwagi wzrokowej

Osoby, które doznały uszkodzenia mózgu często wykazują trudności z utrzymaniem wzroku w wybranym obszarze. Nie oznacza to jednak, że nie mogą posługiwać się eye trackingiem w komunikowaniu się ze światem. Wręcz przeciwnie. Za pomocą dedykowanych ćwiczeń mogą ćwiczyć zdolność skupienia wzroku w ograniczonym obszarze tak, by ostatecznie móc wybierać, zależnie od swojej woli, treści wyświetlane na ekranie – komunikaty, obrazki, litery, cyfry itp.

Zdjęcie01
Zdjęcie 4. Badanie i ćwiczenie uwagi wzrokowej (utrzymania wzroku) w 2 obszarach
Zdjęcie02
Zdjęcie 5. Badanie i ćwiczenie uwagi wzrokowej w 4 obszarach
Zdjęcie03
Zdjęcie 6. Badanie i ćwiczenie uwagi wzrokowej w 6 obszarach

Badanie świadomości pacjenta i ustalanie kierunku rehabilitacji

Neurorehabilitacja to szansa dla wielu chorych

Wiadomo, że uszkodzone komórki nerwowe niestety nie ulegają naprawie. Na szczęście jednak istnieją w ludzkim mózgu inne mechanizmy, które umożliwiają zdecydowane poprawienie sytuacji. Osoby zawodowo zajmujące się terapią chorych wiedzą, że jest to zgodne z teorią Gerarda Edelmana o darwinizmie neuronalnym (Jonkisz, 2009). Z kolei rodzina osoby chorej, z którą kontakt za pomocą mowy czy gestów jest niemożliwy, powinna wiedzieć, że im szybciej rozpocznie się neurorehabilitację, tym większa szansa na podtrzymanie jak największej sprawności mózgu chorego. A jest to możliwe dzięki zastosowaniu systemu C-Eye®.

Rehabilitacja z C-Eye®

C-Eye® to bardzo ważne dla domowników narzędzie, umożliwiające komunikację z bliskimi, którym choroba zabrała normalne sposoby sygnalizowania swoich potrzeb i pragnień. Dzięki starannie opracowanej i przebadanej metodzie różnorodnych stymulacji wzrokowych, uruchamiane są najważniejsze aspekty egzystencji człowieka. Jest to na przykład pamięć, percepcja, uzewnętrznianie emocji i sygnalizowanie potrzeb. Używając C-Eye®, dajemy naszym bliskim szansę na godne życie mimo choroby, a kolejne treningi z jednej strony ocalają strategiczne w komunikacji niewerbalnej połączenia w mózgu, a z drugiej – uruchamiają nowe. Jest to zatem jednocześnie doskonała rehabilitacja uszkodzonego mózgu i bieżący kontakt z bliskimi. To terapia, która wyrównuje szansę.

Zdjęcie01
Zdjęcie 7. Terapia myślenia: klasyfikacja obiektów
Zdjęcie02
Zdjęcie 8. Terapia logopedyczna: rozumienie słów (tu: rzeczowników)
Zdjęcie03
Zdjęcie 9. Terapia wzrokowo-przestrzenna: wyszukiwanie różnic między obrazkami