Autorzy: Grzegorz Żurek, Marek Binder, Bartosz Kunka, Robert Kosikowski i inni (2024) 

Standardowa ocena neurologiczna pacjentów po ciężkich urazach mózgu opiera się na obserwacji ich zachowań i odruchów. Powszechnie stosowane skale, takie jak Glasgow Coma Scale (GCS), skupiają się głównie na reakcjach ruchowych i werbalnych, przez co całkowicie pomijają pacjentów niemówiących i sparaliżowanych. Z kolei bardziej szczegółowa skala Coma Recovery Scale-Revised (CRS-R), choć niezwykle cenna, wciąż opiera się na subiektywnej ocenie specjalisty i wymaga fizycznego zaangażowania pacjenta. W efekcie u pacjentów z zachowaną świadomością, ale bez możliwości ruchu, łatwo o błąd diagnostyczny. 

PRZEBIEG BADANIA

W badaniu klinicznym, przeprowadzonym w wielu ośrodkach objęto grupę 46 pacjentów niekomunikujących się werbalnie (słownie). Do ich oceny wykorzystano autorski test wykrywania stanu minimalnej świadomości MCSD (Minimally Conscious State Detection test) za pomocą okulografu (eng. eye trackera) zainstalowany na systemie C-Eye X PRO. Aby sprawdzić powtarzalność i stabilność wyników w czasie, każdy pacjent przeszedł test MCSD aż 5-krotnie. Wyniki te zostały następnie poddane rygorystycznej analizie statystycznej (m.in. za pomocą regresji Passing-Babloka) i porównane bezpośrednio z tradycyjną skalą CRS-R. 

WYNIK BADANIA

• Analiza statystyczna wykazała istotny, silny związek pomiędzy wynikami testu MCSD a wynikami tradycyjnej skali CRS-R. Dowodzi to, że ruchy gałek ocznych są bezpośrednio i mierzalnie skorelowane z poziomem świadomości pacjenta.
• Badanie pokazało również, że co najmniej dwa pierwsze pomiary testu MCSD (T1 i T2) służą wyłącznie oswojeniu pacjenta z technologią i procesem kalibracji. Dopiero wyniki uzyskiwane od trzeciego pomiaru (T3) wzwyż wykazują pełną stabilność i powinny być uznawane za klinicznie wiarygodne.

Wizualizacja wyników – co mówią nam wykresy naukowe?

Regresja Passing–Babloka pomiędzy MCSD a CRS-R w punkcie czasowym T1; pcorr < 0,01

Regresja Passing–Babloka pomiędzy MCSD a CRS-R w punkcie czasowym T3; pcorr < 0,01

Powyższe wykresy (Regresja Passing-Babloka) obrazują, jak wraz z upływem czasu i kolejnymi próbami rośnie dokładność oceny pacjenta. Oś pozioma (X) pokazuje wyniki tradycyjnej skali medycznej CRS-R, a oś pionowa (Y) odzwierciedla wyniki testu wzrokowego MCSD na systemie C-Eye X PRO.
Zauważmy, że w pierwszym podejściu (wykres The Passing Bablok Regression at T1) współczynnik korelacji Pearsona wynosi r = 0.448. Jednak już przy trzeciej próbie (wykres The Passing Bablok Regression at T3) wskaźnik ten wyraźnie rośnie do poziomu r = 0.70.

Co ta różnica oznacza w praktyce?

Wzrost wartości współczynnika r z poziomu umiarkowanego (0.448) do silnego (0.70) to bezpośredni dowód na to, jak ogromne znaczenie ma adaptacja pacjenta do nowej technologii. Pierwszy kontakt z urządzeniem wiąże się z naturalnym rozproszeniem, zmęczeniem lub po prostu nauką skupienia wzroku na ekranie. Dopiero przy trzecim podejściu, gdy pacjent może już rozumieć zasady działania systemu, wyniki stają się w pełni powtarzalne i precyzyjnie odzwierciedlają jego realny stan świadomości. Pokazuje to, że kluczem do rzetelnej diagnozy pacjentów jest seria powtarzanych pomiarów w teście MCSD. 

• Maksymalny obiektywizm diagnostyczny.
  Eye tracker rejestruje parametry ruchu gałek ocznych z najwyższą rozdzielczością przestrzenną i czasową. Eliminuje to ryzyko błędu ludzkiego wynikającego z subiektywnej interpretacji zachowania pacjenta przez specjalistę.
• Zmniejszenie obciążenia personelu
  Cyfryzacja i automatyzacja testu MCSD na urządzeniu medycznym pozwala na odciążenie wykwalifikowanego personelu medycznego i terapeutów, skracając czas potrzebny na przeprowadzenie rzetelnej diagnozy neurologicznej bedside (przy łóżku pacjenta).

👉 Pełna treść publikacji (MDPI): Can Eye Tracking Help Assess the State of Consciousness…

FAQ – Eye tracking w praktyce klinicznej

1. Czy badanie świadomości za pomocą eye-trackingu z wykorzystaniem autorskiego testu MCSD zastępuje tradycyjną skalę CRS-R?
   Nie, badanie za pomocą eye trackingu w teście MCSD nie ma na celu zastąpienia tradycyjnych metod, lecz stanowi ich kluczowe, obiektywne uzupełnienie. Pozwala wyeliminować ograniczenia ruchowe pacjenta oraz subiektywizm specjalisty, dostarczając lekarzom twardych, cyfrowych danych bedside (przy łóżku pacjenta).
2. Dlaczego jedno, krótkie badanie wzroku u pacjenta po urazie mózgu może być niewiarygodne?
   Zgodnie z wynikami wieloośrodkowego badania klinicznego (Can Eye Tracking Help Assess the State of Consciousness in Non-Verbal Brain Injury Patients?), pacjenci potrzebują pierwszych dwóch prób na oswojenie się z nową technologią, ekranem i procesem kalibracji. Dopiero od trzeciego pomiaru wzwyż wyniki wykazują pełną stabilność kliniczną. Kluczem do rzetelnej diagnozy jest zatem powtarzalność testów.
3. Czy każdy niemówiący pacjent po urazie mózgu może przejść taki test?
   Tak. Jedynym warunkiem technicznym jest możliwość otwarcia oczu przez pacjenta i przejścia procesu kalibracji na urządzeniu.
4. Na jakim urządzeniu można przeprowadzić test wykrywania stanu minimalnej świadomości (MCSD)?
   Test MCSD jest zaimplementowany na certyfikowanym systemie medycznym C-Eye X PRO, który wykorzystuje zaawansowany system śledzenia wzroku (eye tracker).